ABD Savunma Bakanlığı, Patriot gibi milyonlarca dolarlık önleyici füzelere daha düşük maliyetli bir seçenek geliştirilmesi için X-Bow Systems ile 10,98 milyon dolarlık sözleşme imzaladı.
Low-Cost Interceptor adı verilen yeni önleyicinin birim maliyeti 750 bin doların altında tutulacak. Mevcut Patriot önleyicilerinin yaklaşık 3,9 ila 4 milyon dolarlık maliyeti dikkate alındığında yeni mühimmatın fiyatı Patriot’un yaklaşık beşte birine kadar inecek.
İlk prototip 2027 sonunda uçacak
ABD Füze Savunma Ajansı tarafından verilen 10 milyon 981 bin 581 dolarlık sabit fiyatlı sözleşme, Rapid Response Small Launcher Technology programı altında yürütülen Low-Cost Interceptor projesinin ikinci aşamasını kapsıyor.
X-Bow, sözleşme kapsamında yeni önleyiciyi geliştirecek, katı yakıtlı roket motoru üzerindeki çalışmalarını sürdürecek ve prototipin uçuş testini gerçekleştirecek.
LCI programında temel şartlardan biri, bir önleyicinin maliyetinin 750 bin doların altında kalması. Program dokümanlarında bu düşük maliyet karşılığında performansta sınırlı bir düşüşe izin veriliyor.
Karşılaştırma için Patriot önleyicilerinin maliyeti yaklaşık 4 milyon dolar, Terminal High Altitude Area Defense yani THAAD önleyicilerinin maliyeti ise yaklaşık 12,7 milyon dolar seviyesinde.
X-Bow ilk prototipi 2027’nin sonlarına doğru uçuş gösterimine çıkaracak. Bu aşamadaki sistem, sahada kullanılmaya hazır ve muharebede denenmiş bir silah olmayacak.
Prototip testinin ardından Füze Savunma Ajansına gerçek önleme denemelerinde kullanılmak üzere dört ila 10 adet sistem teslim edilmesi planlanıyor. Şirketin sözleşmedeki çalışma dönemi Temmuz 2026 ile Temmuz 2028 arasını kapsıyor.
Yeni füzenin maliyetini düşüren bölümlerden biri üretim yöntemi olacak. X-Bow, mühimmatlarda kullanılan katı yakıtlı roket motorlarını ve yakıt bileşenlerini kendi tesislerinde üretiyor.
Şirket böylece füzenin kritik parçalarında dış tedarikçilere olan bağımlılığı azaltabiliyor. Füze Savunma Ajansı da tahrik sistemi başta olmak üzere bir önleyicinin yüksek maliyet oluşturan farklı parçalarını yeniden değerlendiriyor.
ABD’deki katı yakıtlı roket motoru tedarik zincirinin büyük bölümü uzun süredir Northrop Grumman ile L3Harris bünyesindeki Aerojet Rocketdyne üzerinde yoğunlaşıyor.
Pentagon, X-Bow sözleşmesinde katı yakıtlı roket motoru üretim tabanını genişletme ihtiyacına da doğrudan yer verdi. Patriot üretiminde ise Lockheed Martin ile Raytheon temel yükleniciler arasında bulunuyor.
Daha ucuz önleyicilere duyulan ihtiyaç, ABD’nin son dönemdeki mühimmat kullanımıyla birlikte arttı. İran ile yaşanan savaşın ardından ABD’nin elinde 1.000’den az Patriot önleyicisi ve yaklaşık 250 THAAD önleyicisi kaldı.
Patriot stoklarına yeni mühimmat eklemenin bir füze için yaklaşık 3,9 milyon dolara mal olması ve üretimin sınırlı sayıdaki tedarikçi nedeniyle uzun süre alması da yeni sistem arayışını hızlandırdı.
LCI yalnızca klasik hava hedefleri için geliştirilmiyor. Füze Savunma Ajansının programında balistik ve hipersonik tehditlerin de önlenmesi bulunuyor. Hipersonik silahlar Mach 5 ve üzerindeki hızlara ulaşabiliyor ve uçuş sırasında manevra yapabilmeleri nedeniyle takip ve önleme sistemleri açısından daha zor hedefler arasında yer alıyor.
ABD’nin daha ucuz mühimmat çalışmaları LCI ile sınırlı değil. ABD Hava Kuvvetleri daha önce birim maliyeti 500 bin doların altında olacak ve yılda binlerce adet üretilebilecek yeni bir hava-hava önleme füzesi için savunma şirketlerinden teklif istedi.
Avrupa ve Ukrayna tarafında da benzer projeler bulunuyor. Dokuz ülkenin yer aldığı Freyja girişiminde yaklaşık 700 bin dolarlık bir önleyici üzerinde çalışılıyor. Ukraynalı Fire Point tarafından geliştirilen sistemin 2027’de sahaya çıkması planlanıyor.
Lockheed Martin ise Patriot ailesi için PAC-3 Adapted Capability Effector, yani PAC-3 ACE adlı daha düşük maliyetli bir füze geliştirdi. ACE’nin mevcut PAC-3 MSE önleyicisinden daha hızlı üretilebilmesi ve maliyetinin yarısından daha düşük olması öngörülüyor.
X-Bow’un LCI sistemi henüz geliştirme ve test aşamasında. 2027 sonunda yapılacak ilk uçuş gösteriminin ardından önleme testlerine geçilecek ve sistemin balistik ile hipersonik hedeflere karşı istenen performansı 750 bin doların altındaki birim maliyetle sağlayıp sağlayamadığı testlerde belirlenecek.
