ABD Savunma Bakanlığına bağlı DARPA, yeni nesil hipersonik seyir füzesi için hazırlıklara başladı. Next Generation Hypersonic Cruise Missile (NGHCM) adı verilen çalışma kapsamında scramjet motorlu, gelişmiş hava savunma sistemlerinden kaçabilecek ve farklı platformlardan fırlatılabilecek bir füze üzerinde çalışılacak. Projede yaklaşık 463 kilometreden 3.704 kilometreye kadar uzanan görev mesafeleri değerlendiriliyor.
Yeni NGHCM projesinde scramjet motor kullanılacak
DARPA’nın 7 Ağustos 2026’da yayımladığı bilgi talebi, NGHCM için henüz kesinleşmiş tek bir füze tasarımı ortaya koymuyor. Kurum, savunma şirketlerinden ve yeni teknoloji geliştiricilerinden farklı sistem mimarileri istiyor.
Gelen yanıtların ardından tasarlanacak, üretilecek ve uçuş testine çıkarılacak tam entegre bir hipersonik silah demonstratörü için teknik çerçeve oluşturulacak. Bilgi talebine yanıt vermek isteyen şirketler için son tarih 6 Ekim 2026 olarak belirlendi.
Programın temelinde gelişmiş Entegre Hava Savunma Sistemleri, yani IADS ağları bulunuyor. Radarlar, sensörler, komuta sistemleri ve önleme füzelerini birlikte kullanan bu yapıların yaygınlaşması, uzun menzilden gerçekleştirilen saldırılarda kullanılan mevcut silahların hareket alanını sınırlayabiliyor.
NGHCM kapsamında hazırlanacak demonstratörde menzil, seyir hızı ve irtifa gibi temel performans alanlarından en az birinde mevcut sistemlerin ötesine geçen bir yapı isteniyor.
DARPA füze için kesin bir azami hız açıklamadı. Hipersonik uçuş, genel olarak Mach 5 ve üzerindeki hızları kapsıyor. NGHCM de bu sınıfta yer alacak ancak yalnızca yüksek hız üzerinden değerlendirilmeyecek.
Taşınabilecek yük, menzil, uçuş irtifası, seyir sırasında manevra kabiliyeti, füzenin sensörlerde bıraktığı iz ve fırlatma platformunun taşıyabileceği füze sayısı aynı sistem mimarisi içinde ele alınacak.
Yeni füzenin en önemli teknik bileşenlerinden biri hava soluyan scramjet motor olacak. Scramjet sistemlerinde motor, uçuş sırasında atmosferden alınan yüksek hızlı havayı yanma sürecinde kullanıyor.
Böylece geleneksel roket motorlarından farklı olarak oksitleyicinin tamamının füze üzerinde taşınması gerekmiyor. DARPA’nın daha önce yürüttüğü HAWC programında hidrokarbon yakıt kullanan scramjet sistemleriyle sürekli hipersonik seyir başarıyla test edilmişti.
NGHCM yalnızca scramjet motorunun geliştirilmesinden oluşmuyor. Programın teknik çalışmalarında hava soluyan tahrik sistemlerinin yanı sıra yüksek enerji yoğunluklu yakıtlar, gelişmiş ilk hızlandırma roketleri, yüksek sıcaklıklara dayanabilen malzemeler, termal yönetim çözümleri, yüksek performanslı elektrik üretim sistemleri, aktüatörler ve yakıt sistemleri bulunuyor. Hipersonik hızlarda oluşan yoğun aerodinamik ısının hem gövde hem de dahili bileşenler üzerinde oluşturduğu yük de sistem tasarımının bir parçası olacak.
Fırlatma platformu konusunda da tek bir seçenek belirlenmedi. NGHCM için taktik savaş uçakları değerlendiriliyor. Ağır bombardıman uçaklarında füzenin gövde dışında veya dahili silah bölmelerinde taşınması seçenekler arasında bulunuyor.
Deniz ve kara konuşlu dikey fırlatma sistemleri ile daha büyük kara konuşlu stratejik platformlar da proje kapsamına dahil edildi. Daha büyük sistemlerde hava soluyan seyir füzesinin menzil ve taşıma kapasitesinden daha geniş ölçekte yararlanılabilecek.
DARPA’nın değerlendirdiği görev ölçeği 250 deniz milinden 2.000 deniz miline kadar uzanıyor. Bu değerler yaklaşık 463 kilometre ile 3.704 kilometreye karşılık geliyor.
Ancak burada açıklanan rakamlar NGHCM’nin kesin menzil değerleri değil. DARPA, aynı temel teknolojilerin farklı büyüklüklerdeki ve farklı görev profillerindeki füzelere nasıl ölçeklenebileceğini görmek için bu aralığı kullanıyor.
Geliştirme sürecinin süresi de programın ayrı bir çalışma alanını oluşturuyor. Şirketlerden geleneksel askeri tedarik programlarının uzun takvimlerini kullanmak yerine ilk uçuşa giden teknik aşamaları hızlandıran planlar hazırlamaları isteniyor.
Kritik tasarım kararları ve teknik incelemeler korunacak ancak prototipin mümkün olduğunca erken uçuş testlerine geçmesi için geliştirme süreci yeniden düzenlenecek.
Uçuş testlerinin nasıl gerçekleştirileceği de NGHCM çalışmasının üç ana teknik odağından biri. Testlerden kritik uçuş verilerinin hızlı şekilde toplanması ve farklı görev mesafelerinin değerlendirilebilmesi isteniyor.
Aynı zamanda yaklaşan testlere ilişkin dışarıdan gözlemlenebilecek işaretlerin azaltılması da test altyapısına ilişkin gereksinimler arasında bulunuyor.
DARPA, hipersonik hava soluyan füze konusunda sıfırdan başlamıyor. Kurumun ABD Hava Kuvvetleri ile yürüttüğü Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC) programında Lockheed Martin tarafından geliştirilen araç 2022’de Mach 5’in üzerinde uçtu, 65 bin feetin üzerine çıktı ve 300 deniz milinden, yani yaklaşık 556 kilometreden fazla mesafe katetti.
Araç, taşıyıcı uçaktan bırakılmasının ardından hızlandırıcıyla scramjet motorunun çalışabileceği uçuş koşullarına ulaştırıldı ve sonrasında hava soluyan motoruyla hipersonik seyri sürdürdü.
HAWC’nin 2023’teki son uçuşunda Lockheed Martin tasarımı bir kez daha Mach 5’in üzerine çıktı, 60 bin feetten daha yüksek irtifada uçtu ve 300 deniz milini aşan mesafe kaydetti.
Program sonunda ABD’nin Lockheed Martin ve Raytheon tarafından geliştirilen iki uygulanabilir hava soluyan hipersonik füze tasarımına sahip olduğu açıklandı. HAWC’nin ardından teknoloji geliştirme çalışmaları More Opportunities with HAWC, yani MOHAWC programına aktarıldı.
Scramjet motorlu hipersonik seyir füzeleri, yüksek hızlarını uçuş boyunca koruyabilmeleri ve atmosfer içinde manevra yapabilmeleri nedeniyle klasik balistik füze mimarisinden farklı çalışıyor.
DARPA’nın HAWC testlerinde de hava soluyan sistemlerin hız ve manevra kabiliyetinin savunma sistemlerinden kaçmayı ve hedeflere kısa sürede ulaşmayı mümkün kıldığı belirtildi.
NGHCM çalışmasında yalnızca büyük savunma şirketlerine kapı açılmadı. DARPA, geleneksel savunma yüklenicilerinin dışında kalan şirketleri ve yeni teknoloji geliştiricilerini de programa ilişkin bilgi talebine katılmaya çağırdı.
İlk aşamada şirketlerden nihai üretim modeli değil, sistem mimarisi, tahrik teknolojileri, malzeme çözümleri, fırlatma seçenekleri, test yöntemleri ve ilk uçuşa ulaşma takvimi konusunda teknik öneriler bekleniyor.
Rusya’nın hizmete aldığı 3M22 Zircon da scramjet tabanlı hipersonik seyir füzelerinin mevcut örnekleri arasında bulunuyor. DARPA’nın NGHCM çalışması ise daha uzun menzil, daha yüksek seyir performansı, farklı fırlatma platformları, gelişmiş manevra kabiliyeti ve seri üretime uygun maliyet yapısının aynı teknolojik altyapıda değerlendirilmesini kapsıyor.
