Rusya’nın yeni nesil hava konuşlu S-71M Monokhrom mühimmatının içinde NVIDIA Jetson Orin bulundu. Ukrayna tarafından incelenen füze kalıntılarında tespit edilen modül yapay zeka, bilgisayarlı görü ve otonom sistemler için geliştirilen ticari bir NVIDIA platformu.
S-71M ise kamera görüntülerini kullanarak hedefleri kendi başına arayabilen, tanıyabilen ve belirli koşullarda saldırı kararını otonom olarak verebilen bir silah sistemi olarak geliştirildi.
S-71M hedeflerini yapay zekayla seçebiliyor
Ukrayna Savunma İstihbaratı uzmanları, yeni S-71 Monokhrom üzerinde yaptıkları incelemede NVIDIA Jetson Orin bilgisayar modülünü tespit etti.
Kurum modülün füzedeki kesin görevine ilişkin ayrıntılı teknik şemayı yayımlamadı ancak parçanın bulunmasının yapay zekâ teknolojilerinin silah sistemine entegre edildiğine işaret ettiğini açıkladı.
Jetson Orin, NVIDIA’nın özellikle uç cihazlarda yapay zeka işlemleri için geliştirdiği kompakt bilgisayar ailesi. Platform, bilgisayarlı görü, robotik, otonom makineler ve gerçek zamanlı yapay zekâ çıkarımı gibi görevlerde kullanılabiliyor.
Orin ailesindeki modeller yapılandırmaya bağlı olarak 275 TOPS’a kadar yapay zekâ işlem performansı sunuyor. Ancak S-71M içinde bulunan modülün Orin ailesindeki tam modelinin kamuya açık bilgilerde kesin olarak belirtilmediği görülüyor.
S-71M’nin çalışma prensibiyle ilgili en önemli bilgilerden biri Rusya’da 2023’te yapılan ve Mart 2024’te yayımlanan RU2816326C1 numaralı patentte yer alıyor.
United Aircraft Corporation adına alınan patent, savaş başlığı taşıyan hava konuşlu insansız bir sistem ile bunun kullanım yöntemini tanımlıyor. Sistemde optik kamera, navigasyon sensörleri ve eğitilmiş sinir ağlarını kullanan dahili bir akıllı arama ve güdüm sistemi bulunuyor.
Patentte sistemin önceden belirlenen bölgeye ulaştıktan sonra hedef arayabildiği, hedefleri otomatik olarak tanıyabildiği ve tespit edilen hedeflerle ilgili bilgileri hava veya kara kontrol merkezine gönderebildiği belirtiliyor.
Daha dikkat çekici bölümde ise mühimmatın hedef veri tabanı ve öncelik tablosunu kullanarak saldırı kararını kendi başına verebildiği açıkça tanımlanıyor. Alternatif kullanım biçiminde saldırı kararını bir insan operatör de verebiliyor.
Sistemin optik bölümünde görünür ışıkta çalışan bir kamera, kızılötesi kamera veya her ikisini bir araya getiren kamera sistemi kullanılabiliyor. Kamera görüntüleri eğitilmiş sinir ağlarıyla birlikte işlenerek hedeflerin otomatik olarak bulunması ve tanınması sağlanıyor. Patent ayrıca sistemin sabit ve hareketli hedeflere karşı kullanılabildiğini belirtiyor.
S-71M, klasik bir seyir füzesiyle gezinen mühimmat arasında konumlanan hava konuşlu bir sistem. Monokhrom varyantı belirli koordinatlara uçmanın ötesinde hedef bölgesine ulaştıktan sonra arama yapabiliyor. Aynı S-71 ailesinde bulunan S-71K Kover ise bilinen koordinatlardaki hedeflere saldırmaya yönelik daha geleneksel bir yapı kullanıyor.
Sistemin bilinen taşıyıcısı Rusya’nın beşinci nesil Su-57 savaş uçağı. Patentte katlanabilir kanatlar ve düşük radar görünürlüğü sağlayacak gövde tasarımı tarif edilirken mühimmatın uçağın hem harici askı noktalarından hem de gövde içindeki silah bölmelerinden taşınabilecek şekilde hazırlandığı belirtiliyor. S-71M’nin S-70 Okhotnik insansız savaş uçağıyla kullanımı da daha önce sistemin geliştirme sürecinde gündeme geldi.
S-71M’nin menzili ve savaş başlığı ağırlığı konusunda açık kaynaklarda farklı rakamlar bulunuyor. Bazı değerlendirmelerde menzil 200 kilometre seviyesinde verilirken Rus kaynaklarında 350 kilometreye kadar çıkan değerler bulunuyor.
Savaş başlığı için de 100-150 kilogramdan 250 kilograma kadar farklı bilgiler mevcut. Rusya tarafından yayımlanmış kapsamlı ve kesin bir teknik özellik tablosu bulunmadığı için bu rakamları doğrulanmış üretici verileri olarak kabul etmek mümkün değil.
Jetson Orin’in füzenin içinde bulunması NVIDIA’nın söz konusu parçayı Rus ordusuna doğrudan sattığını göstermiyor. NVIDIA, Rusya’ya doğrudan satışlarını 2022’nin ilk çeyreğinde durdurdu ve aynı yıl ülkedeki ticari faaliyetlerini tamamen kapattı. Şirket daha önce ürünlerinin nihai olarak nerede ve nasıl kullanıldığını her zaman takip etmesinin mümkün olmadığını da açıklamıştı.
Rusya’nın Batılı elektronik bileşenlere üçüncü ülkeler ve aracı şirketler üzerinden erişmeye devam ettiği daha önce farklı silah sistemlerinde de görüldü.
ABD ve müttefiklerinin uyguladığı ihracat kontrollerine rağmen yarı iletkenler ve başka yüksek teknoloji bileşenlerinin Rusya’ya farklı tedarik kanalları üzerinden ulaştığı belgelendi.
NVIDIA Jetson platformu Rus silahlarında ilk kez görülmüyor. Ukrayna’nın War&Sanctions veri tabanında V2U olarak adlandırılan yapay zeka destekli gezinen mühimmat içerisinde de NVIDIA Jetson Orin Developer Kit yer alıyor. Bu sistemde Jetson modülü kamera görüntülerinin işlenmesi ve otonom görevler için kullanılan donanımlar arasında bulunuyor.
Son incelemeler yalnızca S-71M ile sınırlı değil. Rus silahlarından çıkarılan 35 yeni yabancı elektronik bileşen daha kayıt altına alındı. Bunlar arasında Geran-2 saldırı dronlarında kullanılan pasif radar arayıcı başlık bileşenleri, jet motorlu Geran-4’te bulunan Çin üretimi Honpho TS130C-01 kamera ve Kh-47M2 Kinzhal’ın aktif arayıcı başlığındaki elektronik parçalar bulunuyor.
