Türkiye’nin yapay zekâ altyapısını büyütmeye yönelik planlarında veri merkezleri, bulut bilişim ve yüksek performanslı bilgi işlem yatırımları öne çıkıyor. 2026–2030 Yapay Zekâ Vizyonu ve Eylem Planı kapsamında veri merkezlerinin toplam kurulu kapasitesinin 2030 yılına kadar en az 1 GW seviyesine çıkarılması hedeflenirken, sektörün ihtiyaç duyacağı altyapı yatırımları 9–10 Eylül tarihlerinde İstanbul’da düzenlenecek GITEX Ai Türkiye’nin de önemli gündem başlıklarından biri olacak.
Plan kapsamında yapay zekâ altyapısı, bulut bilişim ve veri merkezleri alanlarında en az 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımının gerçekleştirilmesi amaçlanıyor. Bu hedef, yalnızca yeni veri merkezlerinin kurulmasını değil; yüksek performanslı bilgi işlem sistemlerinin, GPU altyapılarının, bulut platformlarının ve verinin ülke içinde tutulmasını sağlayabilecek teknolojilerin yaygınlaştırılmasını da kapsıyor.
Yapay zekâ büyüdükçe altyapı ihtiyacı artıyor
Üretken yapay zekâ ve kurumsal yapay zekâ uygulamalarının kullanımının yaygınlaşması, şirketlerin ihtiyaç duyduğu işlem gücünü de artırıyor. Bununla birlikte sektör temsilcileri, yalnızca daha fazla donanım kurmanın yeterli olmadığına dikkat çekiyor.
Treomind CEO’su Ersin Büyükyılmaz, işlem kapasitesinin iş süreçlerine etkili biçimde aktarılması gerektiğini belirterek, temel meselenin yalnızca ne kadar hesaplama gücüne sahip olunduğu değil, bu kapasitenin güvenli ve ölçeklenebilir yapay zekâ sistemlerine nasıl dönüştürüldüğü olduğunu ifade ediyor.
Büyükyılmaz’a göre şirketlerin yapay zekâ yatırımlarını açık biçimde tanımlanmış iş ihtiyaçlarıyla ilişkilendirmesi ve bu yatırımlardan ölçülebilir sonuçlar beklemesi gerekiyor.
Verinin Türkiye’de tutulması daha fazla gündemde
Yapay zekâ sistemlerinin işlediği veri miktarının artmasıyla birlikte veri egemenliği ve verilerin hangi ülkede saklandığı konusu da önem kazanıyor.
FixCloud Kurucu Ortağı ve CEO’su Yılmaz Barçın, kurumların yüksek performanslı GPU kaynaklarına büyük başlangıç yatırımları yapmak yerine ihtiyaçlarına göre erişebilecekleri modellere yöneldiğini belirtiyor.
Barçın ayrıca yasal düzenlemeler ve veri güvenliği gereksinimleri nedeniyle hassas verilerin Türkiye sınırları içinde tutulmasına yönelik talebin artabileceğine dikkat çekiyor. Kamu, özel sektör ve altyapı sağlayıcıları arasındaki iş birliklerinin Türkiye’nin bölgesel bir veri ve yapay zekâ altyapısı merkezi olma hedefinde etkili olabileceğini savunuyor.
Bulut mu, veri merkezi mi, uç bilişim mi?
Şirketlerin karşı karşıya olduğu diğer bir konu ise yapay zekâ uygulamalarının nerede çalıştırılacağı. Bazı işlemler genel veya özel bulut altyapılarında yürütülürken, gecikmenin kritik olduğu uygulamalarda verinin üretildiği noktaya daha yakın uç bilişim sistemleri tercih edilebiliyor.
OpenZeka CEO’su Neslihan Kurt, altyapı tercihlerinin şirketlerin sektörüne, veri ihtiyaçlarına, uygulamanın gerektirdiği işlem kapasitesine ve bütçeye göre belirlenmesi gerektiğini ifade ediyor.
Kurt’a göre rekabet avantajı yalnızca bulut, veri merkezi veya uç bilişim seçeneklerinden birini tercih etmekten değil, her uygulamayı gereksinimlerine uygun altyapıda çalıştırabilmekten geçiyor.
Kurt ayrıca Türkiye’de yapay zekâ ekosisteminin gelişebilmesi için donanım ve yazılım şirketlerinin yanı sıra girişimlerin, üniversitelerin, özel sektörün ve kamu kurumlarının birlikte hareket etmesi gerektiğini belirtiyor.
Türkiye’de yerel yapay zekâ altyapısına talep artıyor
ASUS Altyapı Çözümleri İş Grubu EEMEA Bölgesi Genel Müdürü Kevin Li de Türkiye’deki bulut operatörleri ve şirketlerin, verileri ve sistemleri ülke içinden yönetmeye imkân veren daha büyük yapay zekâ altyapıları kurmaya başladığını söylüyor.
Özellikle üretim ve finans gibi yüksek miktarda veri üreten sektörlerde yapay zekâ destekli işlem hacminin büyümesi, sunucu, depolama, ağ ve hızlandırıcı donanımlara duyulan ihtiyacı da artırıyor.
Bulut tarafında ise yapay zekâ, otomasyon ve siber güvenlik sistemlerinin daha bütünleşik çalıştığı mimarilere geçiş yaşanıyor. Cloud ETEL İş Geliştirme Müdürü Waseem Hambrouch, yeni nesil bulut platformlarının daha fazla otomasyon içeren ve kesintilere karşı daha dayanıklı yapılara dönüştüğünü ifade ediyor.
1 GW hedefi İstanbul’da tartışılacak
Türkiye’nin veri merkezi kapasitesini 1 GW seviyesine çıkarma hedefi, 9–10 Eylül 2026 tarihlerinde İstanbul Fuar Merkezi’nde gerçekleştirilecek GITEX Ai Türkiye kapsamında da ele alınacak.
Etkinliğin ilk günündeki “1 GW’a Geri Sayım: Türkiye’nin Yapay Zekâda Önümüzdeki On Yılını Şekillendirecek Altyapı Yatırımları” başlıklı oturumda veri merkezi yatırımlarının nasıl hayata geçirilebileceği tartışılacak.
Oturumda Equinix Türkiye Genel Müdürü Ersel Oymak, Schneider Electric Türkiye ve Orta Asya Güvenli Güç ve Veri Merkezlerinden Sorumlu Başkan Yardımcısı Bihter Gönenli ile HPE EMEA ve LATAM Bölgeleri Yüksek Performanslı Bilgi İşlem ve Yapay Zekâ İş Birimi Başkan Yardımcısı ve Genel Müdürü Damien Declat konuşmacılar arasında yer alacak.
Etkinliğin genel programında Google Cloud, AWS, HPE, NVIDIA, Huawei, Dell Technologies, SAP ve ASUS gibi şirketlerin temsilcilerinin yanı sıra Türkiye’den teknoloji şirketleri ve girişimlerin de yer alması bekleniyor.
Türkiye’nin 2030 yılı için belirlediği 1 GW veri merkezi kapasitesi hedefinin gerçekleşmesi; yalnızca veri merkezi yatırımlarına değil, enerji altyapısından yüksek hızlı ağ bağlantılarına, GPU erişiminden siber güvenliğe ve nitelikli insan kaynağına kadar geniş bir ekosistemin gelişmesine bağlı olacak.
