Apple’ın bağımsız iPhone tamirlerini zorlaştırdığı ve tüketicileri daha pahalı onarım seçeneklerine yönlendirdiği iddiasıyla 2022’de açılan dava yeniden görülecek. Kaliforniya’daki temyiz mahkemesi, davayı daha önce reddeden alt mahkemenin kararını bozarak haksız rekabet iddiasının yargılamaya devam edebilecek düzeyde olduğunu belirledi.
Mahkeme, Apple’ın onarım politikalarına yönelik davayı yeniden açtı
Davanın merkezinde Jesse Granato ve Janice Zarad bulunuyor. İki davacı da 2021 yılında çatlayan iPhone ekranlarını Apple’a ücret karşılığında tamir ettirdi. Granato, Apple çalışanının üçüncü taraf bir serviste yaptıracağı ekran onarımının garanti kapsamındaki diğer onarımları kaybetmesine yol açacağını söylediğini ileri sürdü.
Zarad ise telefonunun garantisi sona ermiş olmasına rağmen Apple çalışanının kendisini onarımın Apple tarafından yapılması gerektiğine inandırdığını iddia etti.
Granato ve Zarad, 2022’de açtıkları davada Apple’ın bağımsız tamir pazarındaki rekabeti çeşitli yöntemlerle sınırlandırdığını savundu. İddialar arasında yedek parça, tamir araçları, servis kılavuzları ve teşhis yazılımlarına erişimin kısıtlanması, bazı bileşenlerin cihazlarla yazılımsal olarak eşleştirilmesi ve garanti kapsamının Apple veya yetkili servislerin kullanılması şartına bağlanması yer aldı.
Davacılar, bu uygulamaların bağımsız servislerin maliyetlerini artırdığını ve Apple’ın daha yüksek onarım ücretleri talep edebilmesine ortam hazırladığını ileri sürdü.
Dava ilk olarak Santa Clara County Superior Court’ta Apple lehine sonuçlandı. Alt mahkeme, davacıların Kaliforniya Haksız Rekabet Yasası kapsamında dava açmak için gerekli hukuki dayanağı yeterince ortaya koyamadığına karar vererek Apple’ın davanın reddedilmesi yönündeki talebini kabul etti. Dosya daha sonra Kaliforniya Altıncı Temyiz Bölgesi’ndeki üç hakimli heyetin önüne geldi.
Temyiz heyeti oybirliğiyle alt mahkemenin kararını bozdu. Acting Presiding Justice Cynthia Lie tarafından kaleme alınan kararda, Apple’a yöneltilen iddiaların mevcut aşamada tüketiciler açısından ciddi ekonomik zarar oluşturabilecek nitelikte olduğu belirtildi.
Mahkeme, iddia edilen uygulamaların Apple’ın onarımlar için daha yüksek ücretler almasına veya tüketicileri cihazlarını tamir ettirmek yerine yenilerini satın almaya yöneltmesine imkan verebileceğini değerlendirdi. Lie’ye Associate Justice Daniel Bromberg ve Associate Justice Charles Wilson da katıldı.
Apple ise güvenlik ve cihazların düzgün çalışması gerekçesiyle uzmanlar tarafından ve orijinal parçalarla yapılan onarımları teşvik ettiğini savundu. Şirket ayrıca tüketicilere birden fazla onarım seçeneği sunduğunu ve üçüncü taraf tamirlerinin orijinal olmayan parçalar içerebileceği konusunda kullanıcıları bilgilendirdiğini belirtti.
Temyiz mahkemesi bu savunmaların davanın mevcut aşamasında değerlendirilmesi için erken olduğuna, Apple’ın ilerleyen yargılama sürecinde iddialara karşı delil ve gerekçelerini sunabileceğine karar verdi.
Dosyada Kaliforniya’nın 2024 yılında yürürlüğe giren Right to Repair Act düzenlemesi de ele alındı. Elektronik üreticilerinin belirli koşullar altında parça, araç ve onarım belgelerini tüketiciler ile bağımsız servislerin erişimine sunmasını zorunlu kılan yasa, davacıların 2021’de yaşadıklarını ileri sürdüğü olaylardan sonra yürürlüğe girdi.
Bu nedenle Apple’ın geçmişteki uygulamaları söz konusu yasa kapsamında geriye dönük biçimde hukuka aykırı sayılamıyor. Mahkeme buna karşılık daha sonra kabul edilen düzenlemedeki bağımsız onarım politikasını, Apple’a yöneltilen uygulamaların Kaliforniya Haksız Rekabet Yasası kapsamında değerlendirilmesinde dikkate aldı. Apple da 2023 yılında Kaliforniya’daki tamir hakkı düzenlemesine destek vermişti.
Davada federal Magnuson-Moss Warranty Act kapsamında yapılan ayrı başvuru ise aynı sonucu almadı. Granato, Apple’ın garanti kapsamını belirli onarım hizmetlerinin kullanılmasına bağlayarak 1975 tarihli federal garanti yasasını ihlal ettiğini ileri sürdü.
Temyiz mahkemesi Apple’ın yazılı garanti koşullarını inceledikten sonra bu iddianın doğrudan Magnuson-Moss Warranty Act ihlali oluşturacak şekilde yeterli biçimde ortaya konmadığına karar verdi. Bu talebe ilişkin ret kararı yürürlükte kaldı.
Mahkeme buna rağmen Apple çalışanlarının, garanti dışındaki bir parçayı veya onarımı bağımsız bir servisten alan müşterilere daha sonra garanti kapsamındaki servis hizmetinin verilmeyeceğini söylediğine ilişkin iddiaların federal garanti yasasının temel politikasıyla çelişebileceğini değerlendirdi. Kaliforniya Haksız Rekabet Yasası kapsamındaki ana iddia için davacıların ekonomik zarar ve dava ehliyeti konusunda yeterli iddiada bulunduğuna hükmedildi.
Kararla birlikte alt mahkemenin Kasım 2024 tarihli ret kararı kaldırıldı. Haksız rekabet kapsamında açılan ilk dava nedeni yeniden görülecek, Magnuson-Moss Warranty Act kapsamındaki ikinci dava nedeni ise kesin olarak reddedilmiş durumda.
Dosya yeniden Santa Clara County Superior Court’a gönderildi. Apple henüz herhangi bir ihlalden sorumlu bulunmadı ve dava esas yönünden sonuçlanmış değil.
Davacıların avukatı Rosemary Rivas, temyiz kararından memnun olduklarını ve müvekkilleri ile önerilen dava sınıfı adına iddiaları yargılamaya devam edeceklerini açıkladı. Apple ise kararın ardından yapılan yorum talebine yanıt vermedi.
