Laptopunuzun pili eskisi kadar uzun dayanmıyorsa veya ikinci el bir bilgisayar satın almayı düşünüyorsanız, pilin ne durumda olduğunu Windows’un kendi araçlarıyla birkaç dakika içinde kontrol edebilirsiniz. Üstelik bunun için herhangi bir üçüncü taraf program yüklemenize gerek yok.
Windows’un oluşturduğu Battery Report (Pil raporu) sayesinde pilin fabrika kapasitesini, günümüzde ulaşabildiği maksimum kapasiteyi, şarj döngüsü sayısını ve kullanım geçmişini görebilirsiniz.
Windows pil raporu nasıl oluşturulur?
Öncelikle Başlat menüsünü açın ve Komut İstemi veya Terminal araması yapın.
Ardından komut satırına şu komutu yazın:
powercfg /batteryreport
Enter tuşuna bastığınızda Windows birkaç saniye içinde pil raporunu oluşturacak. Ekranda raporun kaydedildiği konumu göreceksiniz.
Bu adres genellikle şu şekilde olur:
C:\Users\KullanıcıAdı\battery-report.html
Dosyayı doğrudan açabilir veya adresi Chrome, Edge gibi bir tarayıcıya yapıştırabilirsiniz.
Installed batteries bölümü ne anlama geliyor?
Raporun en önemli bölümlerinden biri Installed batteries başlığı. Burada bilgisayara takılı pil hakkında temel bilgiler gösteriliyor.
Örneğin bir raporda şu değerlerle karşılaşabilirsiniz:
- NAME: HB5781P1EEW-31T
- MANUFACTURER: SUNWODA
- SERIAL NUMBER: 8766
- CHEMISTRY: LION
- DESIGN CAPACITY: 59.424 mWh
- FULL CHARGE CAPACITY: 45.518 mWh
- CYCLE COUNT: 139
Peki bunların her biri ne anlama geliyor?
Name nedir?
NAME, bilgisayardaki pil paketinin model veya ürün kodunu gösterir.
Örneğimizde pil:
HB5781P1EEW-31T
olarak görünüyor.
Bu bilgi özellikle yeni pil satın alırken veya cihazdaki pilin hangi model olduğunu araştırırken işe yarayabilir.
Manufacturer nedir?
MANUFACTURER, pilin üreticisini gösterir.
Örneğimizde pil üreticisi:
SUNWODA
Sunwoda, pek çok dizüstü bilgisayar ve elektronik cihaz için pil üreten şirketlerden biri.
Burada yazan marka, laptopun markasıyla aynı olmak zorunda değil. Örneğin bilgisayarınız Lenovo, ASUS veya başka bir marka olabilirken içerisindeki pil farklı bir şirket tarafından üretilmiş olabilir.
Serial Number nedir?
SERIAL NUMBER, bilgisayardaki pil paketine ait seri numarasıdır.
Örneğimizde:
8766
olarak görünüyor.
Bu değer genellikle pilin tanımlanması ve teknik servis süreçlerinde kullanılır.
Chemistry: LION ne anlama geliyor?
Battery Report içerisinde CHEMISTRY bölümünde pil teknolojisi gösterilir.
LION, Lithium-ion yani lityum iyon anlamına gelir.
Günümüzde dizüstü bilgisayarların büyük bölümünde lityum iyon veya benzer lityum tabanlı pil teknolojileri kullanılıyor.
Design Capacity nedir?
Pil sağlığını kontrol ederken bakmanız gereken en önemli değerlerden biri DESIGN CAPACITY.
Bu değer, pilin fabrikadan çıktığında teorik olarak depolayabilmesi gereken maksimum enerjiyi gösteriyor.
Örneğimizde:
59.424 mWh
yani yaklaşık:
59,4 Wh
Pil yeni olduğunda yaklaşık olarak bu kapasiteye sahip olacak şekilde tasarlanmış.
Full Charge Capacity nedir?
FULL CHARGE CAPACITY, pilin bugün yüzde 100 şarj edildiğinde gerçekte depolayabildiği maksimum enerji miktarını gösteriyor.
Örneğimizde:
45.518 mWh
yani yaklaşık:
45,5 Wh
Burada önemli olan nokta, bu değeri Design Capacity ile karşılaştırmak.
Pil eskidikçe Full Charge Capacity genellikle düşmeye başlar.
Pil sağlığı nasıl hesaplanır?
Pil sağlığını yaklaşık olarak hesaplamak oldukça kolay.
Şu formülü kullanabilirsiniz:
Full Charge Capacity ÷ Design Capacity × 100
Örneğimizde değerler:
45.518 ÷ 59.424 × 100
Hesaplama sonucunda:
%76,6
değerine ulaşıyoruz.
Yani bu pil, fabrikadan çıktığı dönemdeki kapasitesinin yaklaşık %77’sini halen kullanabiliyor.
Başka bir ifadeyle pilde yaklaşık:
%23 kapasite kaybı
bulunuyor.
%77 pil sağlığı kötü mü?
Bu pil artık yeni sayılmaz ancak kullanılamaz durumda da değil.
Yaklaşık olarak şöyle değerlendirebilirsiniz:
- %90-100: Çok iyi
- %80-90: İyi
- %70-80: Kullanılabilir ancak eskime belirginleşmiş
- %60-70: Pil değişimi düşünülebilir
- %60 altı: Pil ömrü ciddi ölçüde azalmış olabilir
Bunların kesin teknik sınırlar olmadığını belirtelim. Kullanım süresi bilgisayarın işlemcisine, ekranına, güç ayarlarına ve kullanım şekline göre değişebilir.
Cycle Count nedir?
CYCLE COUNT, pilin şarj döngüsü sayısını gösteriyor.
Örneğimizde:
139
şarj döngüsü bulunuyor.
Ancak bir şarj döngüsü, bilgisayarınızı bir kez şarja takmanız anlamına gelmiyor.
Örneğin bugün pilin yüzde 50’sini, ertesi gün de yüzde 50’sini kullanırsanız toplamda yaklaşık bir tam şarj döngüsü oluşuyor.
Bu nedenle Cycle Count değerini tek başına pil sağlığının göstergesi olarak değerlendirmemek gerekiyor.
139 döngü çok yüksek bir değer değil. Buna rağmen örneğimizde pil yaklaşık yüzde 23 kapasite kaybetmiş durumda.
Düşük döngü sayısına rağmen pil neden eskir?
Laptop pilleri yalnızca kullanıldıkça eskimiyor.
Lityum iyon piller zaman içerisinde kimyasal olarak da yaşlanıyor.
Pil ömrünü etkileyebilecek faktörler arasında şunlar bulunuyor:
- Bilgisayarın uzun süre yüksek sıcaklıkta çalışması
- Pilin sürekli yüzde 100 seviyesinde tutulması
- Çok sık tamamen boşaltılması
- Laptopun uzun süre kullanılmadan beklemesi
- Pilin yaşı
- Yoğun işlemci veya ekran kartı kullanımı sırasında oluşan sıcaklık
Bu nedenle düşük Cycle Count değerine sahip bir pilin bile kapasitesi zaman içerisinde ciddi ölçüde azalabilir.
Laptop pilinin değiştirilmesi gerekiyor mu?
Pil kapasitesi yüzde 70-80 seviyesine düştüğünde hemen pil değiştirmeniz şart değil.
Bilgisayarın pil süresi sizin için yeterliyse kullanmaya devam edebilirsiniz.
Ancak şu belirtiler ortaya çıkıyorsa pil değişimini değerlendirmek mantıklı olabilir:
- Pil yüzdesinin çok hızlı düşmesi
- Bilgisayarın yüzde 20-30 pil varken kapanması
- Şarj seviyesinde ani sıçramalar yaşanması
- Pilin çok kısa sürede tükenmesi
- Laptop kasasında pil kaynaklı şişme görülmesi
Özellikle pil şişmesi fark ederseniz cihazı kullanmayı bırakmak ve pili yetkili veya güvenilir bir teknik serviste kontrol ettirmek en güvenli seçenek olacaktır.
İkinci el laptop alırken Battery Report’a bakın
Battery Report özellikle ikinci el laptop satın alırken oldukça faydalı.
Satıcıdan bilgisayarda:
powercfg /batteryreport
komutunu çalıştırmasını isteyebilir ve özellikle şu üç değeri kontrol edebilirsiniz:
Design Capacity, Full Charge Capacity ve Cycle Count.
Böylece yalnızca Windows’un ekranda gösterdiği yüzde 100 şarj değerine bakmak yerine pilin orijinal kapasitesinin ne kadarını kaybettiğini çok daha net görebilirsiniz.
