Microsoft, Windows 11’de birleşik belleğe sahip bilgisayarlar için yeni bir bellek yönetimi özelliği üzerinde çalışıyor. İşletim sisteminin deneysel sürümünde ortaya çıkan özellik, sistem belleğinin belirli bir bölümünün GPU, grafik uygulamaları, oyunlar ve yapay zeka iş yükleri için doğrudan ayrılmasına izin veriyor.
Özellikle 128 GB’a kadar birleşik bellekle gelecek NVIDIA RTX Spark sistemlerinin piyasaya çıkışı öncesinde ortaya çıkan yenilik, Windows tarafındaki bellek yönetimini donanım düzeyindeki yeni tasarımlara uyarlıyor.
Windows 11’de birleşik bellek kullanıcı tarafından ayrılabilecek
Yeni özelliğin dahili adı “IntelligentCarveout”. IntelligentCarveout, 17 Ağustos’ta yayımlanan Windows 11 29648.1000 deneysel yapısında gizli olarak bulunuyor.
Özellik 61121285 kimliğini taşıyor ve işletim sistemine eklenen SettingsHandlers_UnifiedMemory.dll dosyasıyla birlikte çalışıyor. Microsoft henüz özelliği resmi olarak duyurmadı ve mevcut sürüm notlarında IntelligentCarveout hakkında herhangi bir bilgi yer almıyor.
Windows 11 içerisindeki yeni metinler, işletim sisteminin çalışma biçimini de açık biçimde ortaya koyuyor. Ayarlarda hızlandırıcılar için ayrılmış bellek ve grafik ve yapay zeka hızlandırması için bellek ifadeleri bulunuyor.
Sistem ayrıca grafik açısından yoğun oyunlar, uygulamalar ve yapay zeka işlemleri için ek birleşik bellek ayırabilecek. Ayrılan bellek diğer uygulamalar tarafından kullanılamayacak.
Ayarın Windows 11’de Sistem > Gelişmiş bölümüne yerleştirilmesi üzerinde çalışılıyor. Şu anda standart kullanıcı arayüzünde açık olmayan özellik, deneysel yapıda ViVeTool aracılığıyla görünür hâle getirilebiliyor. Geliştirme tamamlanmadığı için arayüzün ve sunulan bellek seçeneklerinin kararlı Windows 11 sürümüne ulaşmadan önce değişmesi mümkün.
Geleneksel masaüstü ve dizüstü bilgisayarlarda sistem belleği ile ekran kartı belleği çoğunlukla birbirinden ayrılıyor. İşlemci sistem RAM’ini kullanırken ayrık ekran kartları kendi VRAM kapasitesine sahip oluyor.
Birleşik bellek mimarisinde ise CPU, GPU ve diğer işlem birimleri aynı yüksek hızlı bellek havuzuna erişebiliyor. Windows mevcut durumda paylaşılan belleği sistemdeki uygulamaların ihtiyacına göre dinamik biçimde yönetiyor.
IntelligentCarveout ile bu yapı değişiyor. Kullanıcı, belleğin belirli bir bölümünü grafik veya yapay zeka hızlandırması için ayırabiliyor ve Windows bu bölümü diğer uygulamaların kullanımına kapatıyor.
Büyük yerel yapay zeka modelleri, karmaşık 3D çalışmalar ve yüksek bellek tüketen grafik iş yükleri böylece ihtiyaç duydukları bellek alanını sistemde çalışan diğer uygulamalarla paylaşmak zorunda kalmıyor.
Mevcut dinamik paylaşım yönteminde aynı bellek havuzunu kullanan uygulamalar yoğun yük altında gecikmelere, kare hızı düşüşlerine veya bellek yetersizliği hatalarına yol açabiliyor.
Windows 11’deki değişiklik, NVIDIA RTX Spark platformuyla birlikte daha önemli hâle geliyor. RTX Spark, Blackwell RTX GPU ile 20 çekirdekli NVIDIA Grace işlemciyi aynı platformda birleştiriyor ve 128 GB’a kadar birleşik LPDDR5X bellek kullanıyor.
Blackwell GPU’da 6.144 CUDA çekirdeği ve beşinci nesil Tensor çekirdekleri bulunuyor. NVIDIA, platformun FP4 hassasiyetinde 1 petaflop yapay zeka performansına ulaşabildiğini açıkladı.
RTX Spark sistemleri yerel yapay zeka tarafında 120 milyar parametreli büyük dil modellerini 1 milyon token’a kadar bağlam uzunluğuyla çalıştırabiliyor. Aynı donanım 90 GB’ın üzerindeki 3D sahneler, 12K 4:2:2 video düzenleme ve 4K yapay zeka video üretimi gibi yüksek bellek gerektiren işlemleri de destekliyor.
RTX Spark tabanlı dizüstü ve kompakt masaüstü bilgisayarlar Microsoft Surface, ASUS, Dell, HP, Lenovo ve MSI tarafından hazırlanıyor. Acer ve GIGABYTE modelleri de daha sonra ürün ailesine katılacak.
Birleşik belleğin GPU için ayrılması Windows bilgisayarlarda tamamen yeni bir uygulama değil. AMD, Ryzen AI Max+ 395 sistemlerinde Variable Graphics Memory özelliğini kullanıyor.
128 GB birleşik belleğe sahip Ryzen AI Max+ 395 bilgisayarlarda AMD Software: Adrenalin Edition üzerinden belleğin 96 GB’a kadar olan kısmı grafik iş yüklerine ayrılabiliyor. Kullanıcılar bu ayara Performance > Tuning > Variable Graphics Memory bölümünden erişebiliyor.
Microsoft’un geliştirdiği çözümün farkı, bellek ayırma mekanizmasını doğrudan Windows 11 seviyesine taşıması. Böylece desteklenen birleşik bellek mimarilerinde bellek rezervasyonu yalnızca ekran kartı üreticisinin sürücüsündeki özel bir seçeneğe bağlı kalmadan işletim sisteminin kendi ayarlarından yönetilebilecek.
IntelligentCarveout henüz deneysel aşamada olduğu için Microsoft’un hangi işlemci ve GPU platformlarını destekleyeceği, kullanıcılara ne kadar belleği ayırma izni vereceği ve özelliğin kararlı Windows 11 sürümlerine ne zaman ekleneceği açıklanmadı.
