Windows, bilgisayarda yüklü uygulama ve programların büyük bölümünü kendi araçlarıyla kaldırabiliyor. Ancak bazı yazılımlar geride dosyalar, klasörler, hizmetler, zamanlanmış görevler ve kayıt defteri girdileri bırakabiliyor.
Programın kendi kaldırma aracı bozulduğunda veya aynı anda çok sayıda yazılımın sistemden temizlenmesi gerektiğinde Windows’un standart seçenekleri de yetersiz kalabiliyor.
IObit Uninstaller, Geek Uninstaller, HiBit Uninstaller, Revo Uninstaller, Bulk Crap Uninstaller, Uninstalr ve Total Uninstall gibi araçlar tam olarak bu noktada devreye giriyor.
Windows’un kendi program kaldırma aracı ne kadar yeterli?
Windows 10 ve Windows 11’de program kaldırmak için Başlat menüsü, Ayarlar uygulamasındaki Yüklü Uygulamalar bölümü ve klasik Denetim Masası kullanılabiliyor. Standart bir masaüstü programını veya Microsoft Store uygulamasını kaldırırken çoğu kullanıcı için bunlardan başka bir araca ihtiyaç yok.
Sorun, programın kendi kaldırma işlemi düzgün çalışmadığında başlıyor. Bazı uygulamalar kaldırıldıktan sonra kullanıcı profili altında yapılandırma dosyaları, Program Files içindeki klasörler, hizmetler, zamanlanmış görevler veya Windows kayıt defterinde uygulamayla ilişkili girdiler bırakabiliyor. Bir programın yüklemesi yarıda kaldığında veya kaldırma kaydı bozulduğunda ise Windows uygulamayı normal yollarla silemeyebiliyor.
Üçüncü parti kaldırma araçlarının önemli bölümü doğrudan dosyaları silmek yerine önce programın kendi kaldırma aracını çalıştırıyor. Standart işlem tamamlandıktan sonra uygulamayla bağlantılı kalıntılar için ikinci bir tarama gerçekleştiriliyor.
Daha gelişmiş yazılımlar ise program ilk kurulurken sistemde yapılan değişiklikleri kaydedebiliyor. Böylece kaldırma sırasında hangi dosyanın, klasörün veya kayıt defteri girdisinin yazılımla birlikte geldiği daha kesin biçimde belirlenebiliyor.
Ancak bu taramalar kusursuz değil. Birden fazla program tarafından kullanılan ortak dosyalar veya kayıt defteri girdileri yanlışlıkla kaldırılacak öğeler arasında gösterilebilir.
Özellikle agresif tarama seçenekleri kullanılırken silinecek dosyaların kontrol edilmesi ve önemli sistemlerde geri yükleme noktası ya da yedek oluşturulması gerekiyor.
Kayıt defterinde kalan birkaç gereksiz girdinin modern Windows sürümlerini gözle görülür biçimde yavaşlattığı düşüncesi de doğru değil. Kayıt defteri temizliği günlük bilgisayar bakımının zorunlu bir parçası değil ve bu araçlar daha çok belirli bir sorunu gidermek gerektiğinde kullanılmalı.
IObit Uninstaller
IObit Uninstaller, görsel açıdan daha modern ve kullanımı kolay seçeneklerden biri. Yüklü uygulamaları simgeleriyle birlikte gösteren arayüz; yakın zamanda yüklenen, büyük boyutlu, seyrek kullanılan veya başka yazılımlarla birlikte gelen programları ayrı kategoriler altında gösterebiliyor.
Program aynı anda birden fazla uygulamayı kaldırabiliyor. Standart kaldırma işleminin çalışmadığı durumlar için zorla kaldırma seçeneği bulunuyor ve normal kaldırma tamamlandıktan sonra kalan dosya, klasör ve kayıt defteri girdileri taranabiliyor.
Microsoft Store uygulamaları da doğrudan program üzerinden yönetilebiliyor. Bunun yanında Chrome, Edge, Firefox ve Opera gibi tarayıcılardaki eklentiler için ayrı bir yönetim bölümü bulunuyor. Yazılımlarla birlikte gelen istenmeyen ek programların veya paket yazılımların tespit edilmesi de destekleniyor.
Install Monitor özelliği yeni bir program kurulurken Windows üzerinde yapılan değişiklikleri kaydediyor. Dosya sistemi ve kayıt defterinde oluşturulan girdiler daha sonra aynı program kaldırılırken kullanılabiliyor.
Software Health bölümü ise yazılım güncellemeleri, izinler, bildirimler ve kaldırma sonrasında kalan veriler gibi işlemleri tek bir arayüz altında topluyor.
Geek Uninstaller
Geek Uninstaller çok daha sade bir yaklaşım kullanıyor. Ücretsiz sürüm tek bir küçük taşınabilir çalıştırılabilir dosya halinde geliyor ve bilgisayara kurulması gerekmiyor. Program açıldığında masaüstü uygulamaları ile Microsoft Store uygulamaları aranabilir bir liste halinde gösteriliyor.
Standart kaldırmada önce uygulamanın kendi kaldırma mekanizması çalıştırılıyor, ardından sistemde kalan ilişkili dosya ve girdiler taranıyor. Kaldırma mekanizması bozuk veya çalışmayan yazılımlar için Force Removal özelliği kullanılabiliyor.
Ücretsiz sürüm kişisel kullanımla sınırlı ve programlar tek tek kaldırılıyor. Buna karşılık taşınabilir yapısı sayesinde USB bellekte taşınabiliyor ve bakım yapılan farklı Windows bilgisayarlarda kuruluma ihtiyaç duymadan çalıştırılabiliyor.
Geek Uninstaller’ın ücretli sürümü Uninstall Tool adıyla sunuluyor. Bu sürüm toplu kaldırma, gerçek zamanlı kurulum izleme, başlangıç programlarını yönetme, daha gelişmiş arayüz ve teknik destek gibi ek özelliklere sahip.
HiBit Uninstaller
HiBit Uninstaller, ücretsiz seçenekler arasında özellik sayısı en fazla olan programlardan biri. Hem normal kurulum paketi hem de taşınabilir sürüm bulunuyor. Aynı anda birden fazla programı kaldırabiliyor, bozuk uygulamalarda zorla kaldırma yapabiliyor ve kaldırma sonrasında kalan dosyaları tarayabiliyor.
Kurulum izleme özelliği sayesinde yeni yazılımların sisteme eklediği değişiklikler de kaydedilebiliyor. Microsoft Store uygulamalarının yanı sıra tarayıcı eklentileri de program içinden kaldırılabiliyor.
HiBit yalnızca program kaldırma aracı olarak çalışmıyor. Windows ile birlikte başlayan uygulamalar, sistem hizmetleri, zamanlanmış görevler, sağ tık menüsüne eklenen girdiler ve sistem geri yükleme noktaları aynı paket içerisinden yönetilebiliyor. Gereksiz dosya temizleyici, boş klasör bulucu, dosya öğütücü ve çeşitli dosya yönetim araçları da bulunuyor.
Programda kayıt defteriyle ilgili araçlar da mevcut. Ancak normal kullanım sırasında kayıt defterini sürekli temizlemek yerine bu bölümün belirli bir Windows veya yazılım sorunu giderilirken kullanılması daha güvenli.
Revo Uninstaller
Revo Uninstaller, Windows tarafında uzun süredir kullanılan kaldırma araçlarından biri. Program kaldırma işlemini birkaç aşamaya bölüyor. Öncelikle geri yükleme noktası ve kayıt defteri yedeği oluşturabiliyor, ardından uygulamanın kendi kaldırma aracını çalıştırıyor.
Standart kaldırma tamamlandığında Revo kalan dosya, klasör ve kayıt defteri girdilerini yeniden tarıyor. Taramanın kapsamı Safe, Moderate ve Advanced seçenekleriyle değiştirilebiliyor. Daha agresif seçeneklerde sistemde daha geniş bir alan kontrol ediliyor.
Revo’nun dikkat çeken özelliklerinden biri Hunter Mode. Masaüstünde görünen hedef simgesi bir programın penceresi veya simgesi üzerine sürüklendiğinde ilgili uygulamayı kaldırma, çalışan işlemi sonlandırma veya program klasörünü açma gibi seçeneklere doğrudan erişilebiliyor.
Windows 10 ve Windows 11 ile birlikte gelen bazı ön yüklü uygulamalar ve tarayıcı eklentileri için de ayrı kaldırma seçenekleri bulunuyor. Ücretsiz sürüm temel kaldırma ve artık dosya taraması için yeterli özellikleri sunarken toplu kaldırma ve gerçek zamanlı kurulum izleme gibi işlevler Pro sürümünde yer alıyor.
Çok sayıda programı kaldırmak için Bulk Crap Uninstaller
Bulk Crap Uninstaller, BCUninstaller veya kısaca BCU adıyla da bilinen ücretsiz ve açık kaynaklı bir yazılım. Arayüzü diğer seçeneklere kıyasla daha yoğun ancak özellikle aynı anda çok sayıda uygulamanın temizlenmesi gereken sistemlerde ayrıntılı kontrol sağlıyor.
BCU yalnızca klasik Windows programlarını algılamıyor. Kaldırma kaydı bozulmuş veya sahipsiz kalmış uygulamalar, taşınabilir programlar, Microsoft Store uygulamaları, Windows özellikleri ve Steam üzerinden kurulan oyunlar da tespit edilebiliyor. NSIS, Inno Setup ve Windows Installer gibi farklı kurulum sistemleri için de özel destek bulunuyor.
Birden fazla program aynı kaldırma kuyruğuna eklenebiliyor. BCU mümkün olduğunda yazılımların sessiz kaldırma komutlarını kullanıyor ve kaldırıcıları kontrollü bir sırayla çalıştırarak çok sayıda kurulum penceresiyle tek tek uğraşma ihtiyacını azaltıyor.
Program listesinde renk kodları ve gelişmiş filtreler bulunuyor. Kaldırma sonrasında yapılan kalıntı taramasında tespit edilen girdilere güven seviyeleri atanıyor. Böylece belirli bir programa ait olma ihtimali yüksek kalıntılar ile eşleşmesi daha belirsiz girdiler birbirinden ayrılabiliyor.
Özellikle üretici tarafından çok sayıda uygulama yüklenmiş hazır bilgisayarların temizlenmesinde, test sistemlerinde veya yıllar içinde büyük bir yazılım arşivi oluşan bilgisayarlarda BCU’nun toplu kaldırma sistemi ciddi miktarda manuel işlemi ortadan kaldırabiliyor.
Uninstalr
Uninstalr daha yeni kaldırma araçlarından biri. Ücretsiz olarak sunulan yazılımın hem normal kurulum hem de tek dosyalık taşınabilir sürümü bulunuyor. Bir program kaldırılmadan önce o yazılımla ilişkilendirilen dosyalar, klasörler, kayıt defteri girdileri, hizmetler ve diğer sistem öğeleri görüntülenebiliyor.
Program klasik Windows uygulamalarının yanı sıra Microsoft Store uygulamalarını ve taşınabilir yazılımları algılayabiliyor. Steam, EA, Epic Games, Riot ve GOG üzerinden kurulan oyun ve uygulamalar da destekleniyor. Chocolatey, NuGet ve Ninite üzerinden yüklenen yazılımlar da kaldırma sistemine dahil edilebiliyor.
Uninstalr’ın güçlü taraflarından biri gözetimsiz toplu kaldırma sistemi. Birden fazla program aynı anda kuyruğa alınabiliyor ve yazılımların kendi kaldırıcıları sessiz mod desteğine sahip olmasa bile işlem mümkün olduğunca kullanıcı müdahalesi gerektirmeden ilerliyor.
Kaldırılacak öğelerin tamamı işlem başlamadan önce görüntülenebiliyor ve kullanıcı istemediği dosya veya yolları listeden çıkarabiliyor. Program daha önce kaldırılmış yazılımlardan kalan öğeleri ve taşınabilir uygulamaları da algılayabiliyor.
Uninstalr, artık dosyaları bulma konusunda oldukça geniş bir tarama yapıyor. Bu nedenle özellikle toplu temizlik öncesinde kaldırılacak öğelerin incelenmesi gerekiyor. Yazılımda sistem geri yükleme seçeneği bulunuyor ve büyük çaplı temizlik işlemlerinden önce kullanılması güvenli bir yaklaşım sağlıyor.
Total Uninstall
Total Uninstall, kaldırma süreci üzerinde daha ayrıntılı kontrol isteyen kullanıcılara yönelik ücretli bir seçenek. Programda mevcut yazılımları analiz eden ve yeni kurulumları baştan sona takip eden iki temel çalışma sistemi bulunuyor.
Installed Programs bölümü bilgisayarda halihazırda kurulu olan bir programı analiz ederek ona bağlı dosya, klasör ve kayıt defteri öğelerinden oluşan bir kayıt hazırlıyor. Daha sonra yazılımın kendi kaldırma mekanizması çalıştırılıyor ve geride kalan öğeler oluşturulan kayıt üzerinden kontrol ediliyor.
Monitored Programs bölümünde ise yaklaşım farklı. Yeni bir program kurulmadan önce Windows’un dosya sistemi ve kayıt defterinin anlık görüntüsü alınıyor. Kurulum bittikten sonra ikinci görüntü oluşturuluyor ve iki durum karşılaştırılıyor. Eklenen, değiştirilen veya silinen girdiler kaydediliyor.
Program daha sonra kaldırıldığında bu kayıt kullanılarak kurulum sırasında yapılan değişiklikler geri alınabiliyor. Bu yöntem özellikle sürekli yeni yazılımların kurulup kaldırıldığı test bilgisayarlarında daha ayrıntılı bir temizlik sağlıyor.
Total Uninstall ayrıca kaldırılan programların yedeğini oluşturabiliyor ve bu yedekleri geri yükleyebiliyor. Üst sürümlerde programları başka bir bilgisayara aktarma, kurulum kayıtlarını karşılaştırma ve tespit edilen değişiklikleri dışa aktarma gibi ek seçenekler de bulunuyor.
Wise Program Uninstaller
Wise Program Uninstaller, Windows’un standart Yüklü Uygulamalar ekranından daha gelişmiş ancak profesyonel araçlara kıyasla daha sade bir alternatif sunuyor. Normal kaldırmada uygulamanın kendi kaldırma aracı çalıştırılıyor ve işlem bittikten sonra kalan dosya, klasör ve kayıt defteri girdileri taranıyor.
Standart kaldırmanın çalışmadığı yazılımlarda Forced Uninstall kullanılabiliyor. Program normal listede görünmüyorsa veya kaldırma aracı tamamen kaybolmuşsa Custom Uninstall üzerinden yazılımın klasörü seçilerek ilişkili dosya ve kayıt defteri girdileri aranabiliyor.
Bu yöntemlerde bulunan öğelerin silinmeden önce kontrol edilmesi gerekiyor. Wise da yanlış eşleşmelerin başka programların çalışmasını etkileyebileceği konusunda kullanıcıyı uyarıyor.
Program ayrıca Windows sağ tık menüsüne kaldırma komutu ekleyebiliyor ve bazı tarayıcı eklentilerinin yönetilmesine izin veriyor.
CCleaner program kaldırmak için yeterli mi?
CCleaner içerisinde de yüklü Windows programlarını ve uygulamalarını görüntüleyen bir kaldırma bölümü bulunuyor. Ancak buradaki sistem, Revo, HiBit, BCU veya Uninstalr gibi özel kaldırma araçlarının çalışma biçiminden farklı.
CCleaner temelde seçilen uygulamanın kendi kaldırma komutunu çalıştırıyor. Program silindikten sonra uygulamayla bağlantılı dosya, klasör ve kayıt defteri girdilerini özel olarak araştıran kapsamlı bir kaldırma sonrası taraması yapılmıyor.
Bu nedenle yalnızca bir uygulamanın standart kaldırıcısını kolayca çalıştırmak isteyen kullanıcılar CCleaner içerisindeki bölümü kullanabilir. Bozuk kaldırıcılar, derinlemesine kalıntı taraması veya toplu yazılım temizliği söz konusu olduğunda özel kaldırma araçları daha fazla kontrol sağlıyor.
