Türkiye, uzayın barışçıl, şeffaf ve sorumlu biçimde keşfedilmesine yönelik uluslararası ilkeleri belirleyen Artemis Anlaşmaları’na resmen katıldı. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’ın imzaladığı anlaşmayla Türkiye, Artemis Anlaşmaları’na taraf olan 71. ülke oldu. İmza töreni 31 Ağustos 2026’da ABD’nin başkenti Washington’daki NASA Genel Merkezi’nde gerçekleştirildi.
İmza Washington’daki NASA merkezinde atıldı
Törene NASA Yöneticisi Jared Isaacman ev sahipliği yaptı. Türkiye adına Artemis Anlaşmaları’nı Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır imzaladı. Törende Türkiye Uzay Ajansı Başkanı Yusuf Kıraç ile ABD Dışişleri Bakanlığı Uzay ve Çevre İşlerinden Sorumlu Bakan Yardımcısı Connor Tomlinson da yer aldı. İmza, Washington’daki Mary W. Jackson NASA Genel Merkezi binasında atıldı.
NASA Yöneticisi Jared Isaacman törendeki konuşmasında Türkiye’yi Artemis Anlaşmaları’nın 71. imzacısı olarak karşıladı. Isaacman, ABD Başkanı Donald Trump’ın geçen yıl NASA’ya Ay yüzeyine dönüşü hızlandırma, başka bir gök cisminde insanlığın ilk kalıcı varlığını oluşturacak bir Ay Üssü kurma ve insanlı Mars keşiflerinin temelini hazırlama talimatı verdiğini söyledi.
NASA, Ay Üssü çalışmalarında Artemis Anlaşmaları kapsamında belirlenen ilkeleri doğrudan Ay yüzeyindeki faaliyetlere taşıyacak. Artemis Anlaşmaları’nı imzalayan ülkeler de bu çalışmalara davet edildi.
Katılımcı ülkeler gelecekteki Artemis görevlerine büyük donanım sistemleri, bilimsel yükler, teknoloji gösterimleri, CubeSat uyduları ve farklı teknik kabiliyetlerle katkıda bulunabilecek.
Türkiye’nin anlaşmaya katılımından önce insanlı uzay uçuşları alanında iki önemli görev gerçekleştirildi. Türkiye’nin ilk astronotu Alper Gezeravcı, 2024 yılında Axiom Mission 3 kapsamında Uluslararası Uzay İstasyonu’na gitti.
Gezeravcı burada NASA astronotlarıyla birlikte bilimsel araştırmalar gerçekleştirdi. Aynı yıl Tuva Atasever de Virgin Galactic 07 göreviyle yörünge altı uçuş yaptı ve uçuş sırasında çeşitli deneyler ile fizyoloji araştırmaları yürüttü.
Türkiye’nin uzay programındaki bir sonraki önemli adımlardan biri AYAP-1 olacak. Türkiye’nin ilk Ay görevi olan AYAP-1’in yakın dönemde fırlatılması bekleniyor. Görevle birlikte Türkiye, Ay’a kendi uydu ve uzay araçlarını geliştiren ve gönderen ülkeler arasına katılacak.
Türkiye ayrıca Ekim 2026’da Uluslararası Astronotik Kongresi’ne Antalya’da ev sahipliği yapacak. Artemis Anlaşmaları’nı imzalayan onlarca ülkenin temsilcisinin kongreye katılması bekleniyor. Kongrede barışçıl ve şeffaf uzay keşiflerinin geleceği de ele alınacak.
Artemis Anlaşmaları, NASA ve ABD Dışişleri Bakanlığının yedi kurucu ülkeyle birlikte yürüttüğü çalışmalar sonucunda 2020 yılında oluşturuldu. Anlaşmalar, devletlerin ve özel şirketlerin Ay çevresindeki ve Ay yüzeyindeki faaliyetlerinin artmasıyla birlikte sivil uzay çalışmalarında güvenliği ve ülkeler arasındaki koordinasyonu güçlendirecek ortak ilkeler ortaya koydu.
Anlaşma kapsamında ülkeler uzayı barışçıl ve şeffaf biçimde keşfetme, ihtiyaç halinde yardım sağlama, bilimsel verilere erişimi mümkün kılma, yürütülen faaliyetlerin diğer ülkelerin çalışmalarına müdahale etmesini önleme ve tarihsel öneme sahip alanlarla eserlerin korunması için ortak uygulamalar geliştirme taahhüdünde bulunuyor. İlkeler Ay’ın yanı sıra Mars ve daha uzak bölgelerde gerçekleştirilecek sivil uzay faaliyetlerini de kapsıyor.
Artemis Anlaşmaları’na imza atan ülkeler, NASA ile gelecekte gerçekleştirilecek Ay keşifleri ve Artemis görevlerinde farklı iş birliği olanaklarına erişebiliyor. Türkiye’nin imzasıyla birlikte anlaşmaya katılan ülke sayısı 71’e yükseldi.
